Merc'her
Lakaet enlinenn d’ar 04.01.2026,
daskemmet d’an 21.01.2026.
daskemmet d’an 21.01.2026.
Berradurioù : bl. bloavezh ; niv. niverenn ; p. pajennoù ; pg. pennger ; st. eb. stumm etrebroadel.
Termenadur
Merc'her, anv.
Planedenn eus Koskoriad an Heol, an hini dostañ d’an Heol.
Sellamb enta tro-ha-tro d’omb , ha ni e huélou de guetan pen er stiren-rid, hanhuet Merhér ; hi e zou en hani tostan d’en hiaul, deustou m’é ma huéhzêc million leàu a zoh-t-hou. (Le Tuaut, 1876:47) [Sellamp enta tro-ha-tro deomp, ha ni a welo da gentañ penn ar sterenn-red, hanvet Merc'her ; hi a zo an hani tostañ d’an heol, daoustoñ m’ema c'hwezek milion lev azoc'htoñ.]
Er stirèd-rid Merh, er Verlehuên ha Merhér ou dès ou disqueu hag ou loéradeu, èl el loér. (Le Tuaut, 1876:49) [Ar stered-red Meurzh, ar Verlaouen ha Merc'her o deus o diskoù hag o loaradoù, èl al loar.]
Hanhueu er stirèd-rid-men e zou bet reit d’en déieu ag er suhun : èl-cé dé sul e senefi dé en hiaul, dies Solis ; dé lun, dé el loér , dies Lunæ ; dé merh, dé Merh , dies Martis ; dé merhér, dé Merhér, dies Mercurii ; dé rieu , dé Rieu, dies Jovis ; dé gùinér, dé Gùinér, dies Veneris ; dé sadorn , dé Sadorn, dies Saturni. (Le Tuaut, 1876:50) [Hanvioù ar stered-red-mañ a zo bet roet d’an dezioù ag ar sizhun : èl-se disul a signifi dez an heol, dies Solis ; dilun, dez al loar , dies Lunæ ; dimeurzh, dez Meurzh , dies Martis ; dimerc'her, dez Merc'her, dies Mercurii ; diriaou , dez Yaou, dies Jovis ; digwener, dez Gwener, dies Veneris ; disadorn , dez Sadorn, dies Saturni.]
Ar blaneden hanvet Mercur, pe Merc’her, a zo ker garo hag ar verelaouen. (Ar C'haer, 1907:228)
AR PLANEDENNOÙ: pemp anezhe a c’hall bezann gwelet gant al lagad diglav: Merc’her ha Gwener a vez hewel dalc’hmat e-kichen an Heol nemet e vez ret o c’hlask da skrink-an-deiz pe da serr-noz, rak skinoù re daer an heol a c’hellfe bezañ ur skoilh! (Seubil-Kernaodour, 1988-b:24a)
Testenioù
1931 : « merc’her » (Vallée, 1931:462a, pg. « Mercure »). 1988 : « Merc’her: Mercurius » (Seubil-Kernaodour, 1988-a:26k).
Levrlennadur
Aozerion hag o deus un anv a zo disheñvel e stumm etrebroadel diouzh e stumm brezhonek : Yann-Frañsez ar C'haer, Jean-François Caër ; Frañsez Vallée, François Vallée.
Oberennoù ha pennadoù
- Caër, Jean-François : 1907. « Daoust hag ar stered a zo poblet ? ». Feiz ha Breiz, 8vet bl., niv. 8, Here 1907, p. 227-230.
- Le Tuaut, J. : 1876. Timothé pé diviseu a zivout er fé hag en espéranç a grechéneah. Gwened : Moullerezh Galles.
- Seubil-Kernaodour, Yanna : 1988-a. « Kantreadenn dre ar Stergann ». Talabao, niv. 8, Meurzh-Ebrel 1988, p. 15-26.
- Seubil-Kernaodour, Yanna : 1988-b. « Kantreadenn dre ar Stergann (eil lodenn) ». Talabao, niv. 9, Mae-Mezheven 1988, p. 17-24.
- Vallée, François : 1931. Grand dictionnaire français-breton. Roazhon : Édition de l’Impr. commerciale de Bretagne.